Kuyu

Bir sabah uyanıyorsunuz ve yönetim kurulundan bir mail düşüyor: “Stratejik yapılanma ve optimizasyon süreçlerimiz doğrultusunda…” Süslü kelimelerle ambalajlanmış, arkasındaki korkuyu ve beceriksizliği gizlemeye çalışan o malum veda mektuplarından biri daha. Son birkaç yıldır iş dünyasında nereye baksak aynı manzarayı görüyoruz. Dev bütçeli şirketler, yılların markaları birer birer küçülmeye gidiyor, binlerce insanı bir gecede kapının önüne koyuyor, milyon dolarlık yatırımları çöpe atıyor.

Peki ne oldu da bir anda piyasa bu kadar “acımasız” oldu?

Hadi kendimizi kandırmayı bırakalım. Piyasanın acımasız falan olduğu yok; ortada sadece basiretsiz, rüzgara göre yön değiştiren ve en acısı da hiçbir planı olmayan bir yönetim anlayışı var. Şirketler, kendi elleriyle kazdıkları o dipsiz kuyuya, sırf modaya uymak ya da anlık bir heyecana kapılmak uğruna gözü kapalı atlıyorlar. Sonra da kuyunun dibinden “Bizi kurtarın, kriz var!” diye bağırıyorlar. Ortada bir kriz var doğru, ama bu ekonomik değil; düpedüz bir akıl ve planlama krizi.

“Herkes Gidiyor, Biz de Gidelim” Mantığıyla Yatırım Yapmak

Son dönemde yönetim katlarında en sık duyulan cümle şu oldu: “Rakip X firması şu sektöre girdi, bizim neyimiz eksik, hemen biz de bütçe ayıralım!” İşte o körü körüne kuyuya atlama anı tam olarak burada başlıyor. Arkasında hiçbir pazar araştırması, risk analizi ya da sürdürülebilirlik planı olmayan, tamamen “FOMO” (fırsatı kaçırma korkusu) ile alınmış kararlar.

Yahu, senin operasyonel gücün buna yetiyor mu? Dijital altyapın bu yükü kaldıracak olgunlukta mı? En önemlisi, nakit akışın bu fanteziyi ne kadar süre fonlayabilir? Bu soruları soran, masaya vuran bir tane bile rasyonel ses çıkmıyor o toplantılardan. Çünkü herkes o anki büyüme sarhoşluğunun parçası olmak istiyor.

Sonuç? Milyonlarca lira yatırılan o “parlak” projeler altı ay sonra ellerinde patlıyor. Çünkü plansız yapılan yatırım, dipsiz bir kuyuya sürekli para atmaya benzer. O kuyu hiçbir zaman dolmaz. Paranız bittiğinde ise yukarı bakıp “Biz nerede hata yaptık?” diye düşünürsünüz. Söyleyeyim nerede hata yaptığınızı: Daha ilk adımı atarken, son adımı nereye basacağınızı hesaplamadınız.

Faturayı Neden Hep Çalışanlar Ödüyor?

Bu plansızlık silsilesinin en sinir bozucu, en can yakan kısmı ise final sahnesidir. O cafcaflı yönetim kurulu odalarında, lüks restoranlarda “vizyoner” sunumlar eşliğinde alınan o hatalı kararların bedelini hiçbir zaman o kararı alanlar ödemez. Ne hikmetse, plansızlığın faturası her zaman masasında işini yapmaya çalışan operasyon personeline, yazılımcıya, satış temsilcisine kesilir.

Karar tutmayınca hemen en kolay yola kaçılır: Toplu işten çıkartmalar.

Bir şirketin plansızlık yüzünden küçülmeye gitmesi ve faturayı çalışanlarına kesmesi, bir kaptanın haritaya bakmadan gemiyi kayalıklara çarptırıp, sonra da “Gemi ağırlaştı” diyerek mürettebatı denize atmasına benzer. Rezalettir.

İşten çıkartılan o insanların aileleri, altüst olan hayatları o parlak yönetim raporlarında sadece birer “satır maliyeti azalması” olarak görünür. Şirketlerin anlamadığı ya da anlamak istemediği şey şu: İtibarı sadece finansal çöküşle kaybetmezsiniz. En büyük itibar kaybını, kendi vizyonsuzluğunuzun cezasını çalışanınıza çektirdiğinizde, piyasadaki güveninizi sıfırladığınızda yaşarsınız. Bir markanın adını temizlemek, batırdığınız bir bütçeyi geri kazanmaktan çok daha zordur. Kuyunun çamuru bir kez üzerinize bulaştı mı, ne kadar harcama yaparsanız yapın o lekeyi çıkaramazsınız.

Kuyu Derin Değil, Sizin İpiniz Kısa

Gelelim işin en trajikomik tarafına. Bu felaket senaryolarının yaşandığı şirketlerin neredeyse tamamı, her şeyi en iyi kendilerinin bildiğini iddia eden kurumsal bir kibre sahip. Dışarıdan bir gözün, bir uzmanın onlara bir şey öğretemeyeceğine inanırlar. Kendi içlerindeki o yankı odasında, birbirlerini onaylayan yöneticilerle kapalı devre dönüp dururlar.

Açık konuşalım: Kuyu derin değil beyefendiler, sizin elinizdeki ip kısa! Ve o kısa iple o derin sulardan sağ çıkamazsınız.

Bir şirketin geleceğini sadece anlık reflekslerle ve “bence” diyerek yönetemezsiniz. Bugünün iş dünyasında istikrarlı bir büyüme sağlamanın, o kör kuyulardan uzak durmanın tek bir yolu var: Gerçek, profesyonel ve tarafsız bir stratejik danışmanlık almak.

Neden Danışmanlık? Çünkü İçerideki Körlük Sizi Bitiriyor

Bir danışmanla çalışmak, şirketinize sadece bir “akıl hocası” getirmek demek değildir. Danışmanlık, o kurumsal körlüğü kıracak, size duymak istediklerinizi değil, gerçekleri söyleyecek o cesur dış gözün masaya oturması demektir.

Planlama, bir şirketin can simididir. İstikrarlı bir danışmanlık süreci size şunları sağlar:

• Objektif Risk Analizi: Sizin heyecanla atladığınız o kuyunun derinliğini, tabanında ne olduğunu size daha yola çıkmadan gösterir.

• Dijital ve Operasyonel Dönüşümün Doğru Yönetilmesi: Altyapınızın gerçekten neye hazır olduğunu rasyonel verilerle önünüze koyar, fantezilerle değil.

• Sürdürülebilir Büyüme: Anlık zıplamalar ve ardından gelen sert düşüşler yerine, ayakları yere basan, 12 aylık, 3 yıllık makro planlarla ilerlemenizi sağlar.

Hepsinden önemlisi, profesyonel bir danixman, sizi o anlık kararların getireceği finansal çöküşten ve itibar suikastından korur. Şirketinizi, liderlerin kişisel egolarının oyun alanı olmaktan çıkarıp, veriyle yönetilen bir kuruma dönüştürür.

Kuyudan Çıkma Vakti

Eğer her krizde ilk refleksiniz küçülmek, her rüzgarda yön değiştirmek ve her başarısızlıkta suçlayacak birilerini aramaksa, siz zaten o kuyunun dibine yerleşmişsiniz demektir.

Kurumsal kibirle, “Biz her şeyi biliriz” edasıyla şirket yönetme devri çoktan kapandı. Ya masaya gerçeği söyleyen, planlama yapan profesyonel bir akıl koyarsınız ya da her başarısız yatırımın ardından yeni bir “stratejik küçülme” hikayesi uydurarak kendinizi avutmaya devam edersiniz. Seçim sizin; ama unutmayın, kuyunun dibi her geçen gün daha da kararıyor.